Viewing Ulus from within Republican Interiors: Atatürk’s Presidential Residence

From the War of Independence to the 1930s, Mustafa Kemal Atatürk resided at the Ankara Agricultural School, the Direksiyon Building within the railway station area and the Bağ Evi (Vineyard House) in Çankaya. Due to his ever-increasing workload and administrative as well as domestic responsibilities, the need for a residence that “housed” the Republic and its ideologies naturally arose over time. Clemens Holzmeister, the chief architect of Ankara’s Ministries District (Vekaletler Mahallesi), was also the architect selected to design Atatürk’s Presidential Residence. Holzmeister approached the desired “Presidential Residence” typology in a holistic manner, considering the transition of urban planning from “Old Ankara” to the “new capital” and aligning it with the architectural language of government buildings. Holzmeister’s spatial problem-solving methods in designing Mustafa Kemal Atatürk’s private residence can be seen as an extension of the representation of the Republic of Türkiye. This study evaluates Atatürk’s ideas of modernization and Westernization within the framework of “ideal” (interior) spaces, examining the interventions made by Holzmeister and his team of Austrian craftsmen in the residence’s interiors in the context of Westernization and the legacy of the Republic. Consequently, Atatürk’s Presidential Residence is presented as a significant element of Ankara’s modern architectural production, itself a pure representation of the Republic.

Keywords: Presidential Residence, Çankaya Mansion, Clemens Holzmeister, Mustafa Kemal Atatürk, Modern interiors, Residential interior spaces, Ankara

Ulusa Cumhuriyet’in İç Mekânlarından Bakmak: Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı Konutu

Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Savaşı’ndan 1930’lara dek sırasıyla; Ankara Ziraat Mektebi, Gar sahası içindeki Direksiyon Binası ve Çankaya’daki Bağ Evi’nde konaklamıştır. Zaman ilerledikçe artan çalışma, yönetim ve evsel ihtiyaçlarından dolayı, Cumhuriyet’i ve ideolojilerini “barındıran” bir konut ihtiyacı doğmuştur. Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı konutunun tasarımı için Ankara’nın Vekaletler Mahallesi’nin (Bakanlıklar) de baş mimarı olan Clemens Holzmeister seçilmiştir. Holzmeister, “eski Ankara’dan “yeni başkent”in kentsel planlamasına geçiş sürecinde, hükümet binalarının mimari diline de dikkat ederek, arzu edilen “Cumhurbaşkanlığı Konutu” tipolojisini konut olarak bütüncül bir şekilde ele almıştır. Holzmeister’in Mustafa Kemal Atatürk’ün özel konutunun tasarımındaki mekânsal sorun çözme yöntemini, Türkiye Cumhuriyeti’nin temsilinin uzantılarından biri olarak görmek mümkündür. Çalışma, Atatürk’ün modernleşme ve batılılaşma düşüncesini konuttaki ‘ideal’ (iç) mekânlar kapsamında değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında Holzmeister ve ekibindeki Avusturyalı zanaatkârların konut iç mekânındaki müdahaleleri, Batılılaşma ve Cumhuriyet mirası bağlamında ele alınmıştır. Sonuç olarak Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı konutu, Cumhuriyet’in safî temsili olan Ankara’nın modern mimari üretiminin önemli bir unsuru olarak sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Konutu, Çankaya Köşkü, Clemens Holzmeister, Mustafa Kemal Atatürk, Modern iç mekân, Konut iç mekânı, Ankara