Necatibey Mahallesi’nde Planlama Yaklaşımlarının Değişimi: Lörcher’den Yücel-Uybadin’e Dönemlerarası Bir İnceleme

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Ankara’nın başkent olarak belirlenmesi, kentin imar ve planlama sürecini gündeme getirmiş; bu süreç, modern planlama anlayışı doğrultusunda şekillenmeye başlamıştır. Bu çalışma, Ulus’un tarihî yerleşim alanlarından biri olan Necatibey Mahallesi’ne yönelik olarak 20. yüzyılda alınan plan kararlarını, dönemin hâkim planlama anlayışıyla ilişkilendirerek incelemektedir. Çalışmanın amacı, belirlenen dönemlere ait “plan kararlarını; planlama yaklaşımı, yapı adası düzeni, arazi kullanım ve kat adedi, yol ağı sistemi, koruma yaklaşımı, planlamada Necatibey Mahallesi” kriterleri doğrultusunda analiz ederek, bu kararlar arasındaki süreklilik ve kopuş noktalarını tespit etmektir. Planlama yaklaşımlarındaki değişimi analiz etmek amacıyla üç dönem belirlenerek literatür incelenmiştir. Her döneme ait planlar, plan raporları ve haritalar incelenmiş; harita ve planlar sayısallaştırılarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda çalışma; 1924 tarihli Lörcher Planı, 1938 tarihli Necatibey Mahallesi Yangın Yeri Planı, 1957 tarihli Yücel-Uybadin Planı ve 1961 tarihli Bölge Kat Nizamı Planı arasındaki planlama sürecini kapsamaktadır. Elde edilen bulgular, Lörcher Planı’ndan Yücel–Uybadin Planı’na geçişin keskin bir kırılma değil, süreklilik ve kopuşların iç içe geçtiği bir süreç olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, planlama yaklaşımlarındaki değişimin doğrusal bir paradigma değişimi olarak değil, çok katmanlı ve karmaşık bir süreç olarak okunması gerektiği ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Necatibey Mahallesi, Planlama yaklaşımları, Lörcher Planı, Yücel-Uybadin Planı, 1961 Bölge Kat Nizamı Planı, Ankara

The Transformation of Planning Approaches in Necatibey Neighborhood: An Inter-period Analysis from Lörcher to Yücel-Uybadin

With the proclamation of the Republic and Ankara’s designation as the capital, the city’s urban developmentand planning process was brought to the fore; this process began to take shape in line with the principles of modern planning. This study examines the planning decisions made for the Necatibey Neighborhood—one of the historical settlement areas of Ulus—throughout the 20th century, in relation to the dominant planning approaches of each period. The aim of the study is to analyze the planning decisions of the selected periods based on the criteria of planning approach, block layout, land use and number of floors, street network system, conservation approach, and “Necatibey Neighborhood in planning”, in order to identify the points of continuity and rupture among these decisions. To analyze the changes in planning approaches, three main periods were defined and the relevant literature was reviewed. The plans, plan reports, and maps of each period were examined, and these maps and plans were digitized for analytical purposes. In this context, the study covers the planning process between the 1924 Lörcher Plan, the 1938 Necatibey Neighborhood Fire Zone Plan, the 1957 Yücel-Uybadin Plan, and the 1961 Regional Floor-Zoning Plan. The findings indicate that the transition from the Lörcher Plan to the Yücel–Uybadin Plan does not represent a sharp rupture, but rather a process in which continuity and discontinuities are intertwined. Consequently, the change in planning approaches should be interpreted not as a linear paradigm shift, but as a multi-layered and complex process.

Keywords: Necatibey Neighborhood, Planning approaches, Lörcher Plan, Yücel-Uybadin Plan, 1961 Regional Floor-Zoning Plan, Ankara